Przedstok

Przedstok (synonimy: stok bojowy, glacis (fr.) ) należy do najczęściej niedostrzeganych lub ignorowanych elementów profilu dzieł fortyfikacyjnych. Przyczyny tego stanu leżą w często mało spektakularnej formie, trudności określenia zasięgu przestrzennego oraz dość powszechnej, niskiej świadomości jego przeznaczenia.

Luftschutzdeckungsgraben 28

Plac Biskupi (Seebenwirth Gasse) na planie Krakowa z 1942 roku.

 

Przy okazji rozbudowy sieci ciepłowniczej w Krakowie, odkryto w ostatnim tygodniu pozostałości niemieckiej "krytej szczeliny przeciwlotniczej" (Luftschutzdeckungsgraben) nr 28 z 1944 roku, położonej na Placu Biskupim (za okupacji: Seebenwirth Gasse). Obiekt wykonano z niezbrojonego betonu, w technologii monolitycznej. Korytarze posiadały przekrój o pionowych ścianach, grubości 30cm, nakrytych kolebkowym sklepieniem. Schron posiadał dwa wejścia o typowym układzie (ze schodami i pochylnią) oraz trzy wyjścia awaryjne. Stan zachowania obiektu wskazuje iż w okresie powojennym, zniesiono nasyp osłonowy wraz z warstwą detonacyjną oraz dokonano rozbiórki sklepień.

Fort nr 52a „Jugowice” - złe złego początki.

 

Fort nr 52a "Jugowice" - stropodach. Swobodne podejście do rekonstrukcji kształtu kołpaków osłaniających wieże pancerne dało efekt karykatury. Fot. autor.

Przeprowadzony w 2011 roku konkurs na koncepcję architektoniczną Muzeum Ruchu Harcerskiego, w krakowskim forcie nr 52a „Jugowice” (obecnie używana jest często jego błędna, powojenna nazwa: „Łapianka”), odbywał się w otoczce propagandowych haseł „ożywienia” zaniedbanego zabytku. Realizacja inwestycji jest dopiero na półmetku a już widoczna jest gołym okiem niska jakość prowadzonych prac. Sytuacja ta skłania do przypomnienia o początkach inwestycji, które rzucały światło na stosunek inwestora (Miasto Kraków poprzez Zarząd Budynków Komunalnych) do jakości zamawianego projektu. Poniżej przedstawiam jak w trzech krokach stworzono warunki do planowej dewastacji historycznego obiektu.