Załoga Westerplatte pododdziałem fortecznym – polemika.

 

 

W numerze 6/2024 czasopisma „Wojna i pamięć”, opublikowano artykuł „Dostosowanie struktury organizacyjnej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte do działań obronnych w 1939 r. w porównaniu do organizacji innych oddziałów fortecznych”, autorstwa Ryszarda Rybki i Wojciecha Samóla. Autorzy stawiają w nim tezę, mówiącą że pododdział obsadzający wymienioną placówkę miał charakter kompanii specjalnej (fortecznej) – zatem analogiczny do innych tego typu jednostek, jakie formowano w okresie międzywojennym w Polsce dla obsady zespołów fortyfikacji stałych. W mojej ocenie takie ujęcie nie oddaje prawidłowo historycznej rzeczywistości.

Schrony dla ludności Polski

 

W czerwcu 2022 roku pojawiła się w mediach wypowiedź Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, informująca o istnieniu na terenie Polski 60 tysięcy „miejsc mogących być schronami”, mogących pomieścić 1,3 mln osób czyli niespełna 3,4% populacji kraju. Wspomniane dane były następnie często przytaczane jako obraz dramatycznego stanu zabezpieczenia ludności cywilnej przed środkami napadu powietrznego. Nie negując poważnych zaniedbań we wspomnianej dziedzinie, trzeba jednak zauważyć że podane wyliczenia, nie osadzone w kontekście prawdopodobnych zagrożeń, kreować mogą zupełnie błędny obraz potrzeb w zakresie biernej obrony przeciwlotniczej.

FUNDAMENTOWANIE WARTOWNI NA WESTERPLATTE

 

W maju bieżącego roku, w wyniku prowadzonych prac archeologicznych, odsłonięto relikty dolnych partii wartowni nr 5. Wespół z wcześniejszym odkryciem fundamentu „kabiny bojowej” wartowni nr 1 (w jej pierwotnej lokalizacji) oraz dokumentacją pomiarową i fotograficzną wytworzoną w związku z akcją jej przesunięcia w 1967 roku, pozwala to podjąć analizę sposobu fundamentowania obu obiektów w kontekście analogicznych rozwiązań stosowanych w polskich obiektach fortyfikacji stałej. Porównanie takie powinno uzupełnić naszą wiedzę na temat rzeczywistej wartości wartowni jako obiektów obronnych.

REKONSTRUKCJA WYGLĄDU WARTOWNI NR 5 Z WESTERPLATTE – POLEMIKA

We wrześniu bieżącego roku, w czasopiśmie „Odkrywca” (nr 9/2021) ukazał się artykuł „Wartownia 5 na Westerplatte. Jak mogła wyglądać?”. Jego autor, Marcin Dudek (dalej: M.D.), na podstawie „zdalnej” (bez bezpośredniego dostępu) analizy, odsłoniętych w trakcie badań archeologicznych, dolnych partii wartowni nr 5 oraz ikonografii historycznej, podjął próbę rekonstrukcji pierwotnego wyglądu i rozplanowania obiektu.

"Schrony modułowe" odcinka "Mikołów" z 1939 roku.

W projektowaniu obiektów budowlanych, w tym w projektowaniu dzieł fortyfikacyjnych, wyróżnić można cztery zasadnicze metody. Pierwsza to projektowanie indywidualne, polegające na jednorazowym doborze rozwiązań. Drugie, które można by nazwać wzorcowym, opiera się na wcześniej opracowanych zasadach, regulujących parametry charakterystycznych elementów obiektu (grubości ścian, szerokości pomieszczeń, rozwiązania detali). Trzecie, modułowe, wykorzystuje gotowe całości (moduły), z których zestawia się daną budowlę. Czwarte wreszcie, „typowe”, operuje projektami całych obiektów, stanowiącymi podstawę do wielokrotnej realizacji. W polskiej fortyfikacji okresu międzywojennego można zaobserwować występowanie w różnych okresach wszystkich czterech systemów projektowania. Niniejszy tekst koncentruje się na grupie projektów schronów, opracowanych przez Kierownictwo Robót nr 17D, zrealizowanych w 1939 roku na odcinku „Mikołów” a opartych na zasadzie modułowej.

Schron "Waligóra" z Węgierskiej Górki - lekcja historii.

Fortyfikacja bierze swój początek w krajobrazie. U podstaw bowiem jej powstania stoi zawsze decyzja wyboru miejsca dogodnego do obrony. Warunki terenowe, rozpatrywane tak w sensie fizycznym (geologii, ukształtowania i pokrycia terenu) jak i taktycznym (możliwości i ograniczenia wykorzystania terenu dla działań wojsk własnych i przeciwnika) stwarzają ogół uwarunkowań jakim podporządkować się musi rozplanowanie obiektu obronnego. Obszar wpływu krajobrazu na wygląd fortyfikacji może zatem być bardzo rozległy, obejmując nie tylko miejsce usytuowania obiektu obronnego ale i całe przewidywane pole walki, w granicy donośności broni obrońcy i atakującego. Można zatem zauważyć prawidłowość, iż im teren bogatszy pod względem ukształtowania czy pokrycia tym bardziej jego wpływ widoczny jest w ukształtowaniu fortyfikacji.